Leestijd 5 minuten

Het doel van huiddesinfectie is om het aantal schadelijke micro-organismen te verminderen.

Er zijn talloze desinfectiemiddelen met verschillende werkingen verkrijgbaar. Niet elk product is echter geschikt voor de huid of zelfs voor een wond, dus je moet voor gebruik altijd goed kijken naar de instructies van de fabrikant. Het moet duidelijk geschikt zijn voor het te behandelen gebied, bijvoorbeeld wond- en slijmvliesdesinfectiemiddelen voor kleinere, open huidwonden. Huiddesinfectiemiddelen zijn geschikt voor intacte huid, bijvoorbeeld voordat injecties worden toegediend. Oppervlaktedesinfectiemiddelen zijn helemaal niet geschikt voor huidcontact, maar alleen voor oppervlakken en voorwerpen, maar niet voor mensen of dieren.

De meest gebruikte middelen

De meest gebruikte middelen worden hieronder kort toegelicht.

Blauwspray

Het eerste wat je hier moet doen is goed op de ingrediënten letten. Er is blauwspray, dat wordt beschouwd als een puur desinfectiemiddel voor oppervlakken en is ook als zodanig geëtiketteerd. Het kan zelfs weefselschade veroorzaken op de huid of in wonden en de wondgenezing aanzienlijk vertragen. De ingrediënten variëren van chloorhexidine tot isopropanol en ethanol. De gebruiksaanwijzing van de fabrikant bevat ook waarschuwingen zoals “sterk irriterend” of “kan slaperigheid veroorzaken”. Dit product moet absoluut worden vermeden bij dieren. Desondanks wordt het nog steeds ten onrechte direct op dieren gebruikt en zelfs in grotere wonden.

Er zijn tegenwoordig ook andere producten verkrijgbaar onder de naam blauwspray, die bijvoorbeeld panthenol en oregano-olie bevatten, maar ook propanol. Deze worden vaak aangeprezen als producten met verzorgende eigenschappen die goed worden verdragen. Sommige kleine lettertjes spreken dit echter tegen: “Bij contact met de huid, met veel water afspoelen”, “Schadelijk voor in het water levende organismen, met langdurige gevolgen”.

Blauwspray wordt daarom als controversieel beschouwd en daarom wordt de toepassing ervan nu afgeraden.

Vrouw spuit blauwspray op een verwonding bij een paard
Blauwspray en het gebruik ervan om wonden te desinfecteren wordt als controversieel beschouwd.
© Adobe Stock / daniele russo

Aluminiumspray

Aluminiumspray is ook als zilverspray bekend. Afhankelijk van de leverancier bevat het colloïdaal aluminium of aluminiumpoeder met een oplosmiddel. Deze spray is bedoeld om een ademende beschermende film over oppervlakkige wonden te leggen en zo bescherming te bieden tegen insecten en het mogelijk binnendringen van nieuwe ziektekiemen.
Het is belangrijk dat de wond vooraf al is gereinigd en gedesinfecteerd, zodat bestaande ziektekiemen niet in de wond worden ingesloten. Het is niet geschikt als enig wonddesinfectiemiddel.

Jodiumoplossingen en PVP-jodiumzalven

Deze worden vaak gebruikt voor huiddesinfectie, bijvoorbeeld vóór operaties, en doden betrouwbaar een breed spectrum van ziektekiemen. Ze zijn geschikt voor kortetermijngebruik en kiemreductie in wonden en worden over het algemeen goed verdragen, maar kunnen op de langere termijn de wondgenezing vertragen. Het mag niet worden gecombineerd met andere ontsmettingsmiddelen omdat er dan verkleuring en weefselbeschadiging kan optreden.

Octenidine (Octenisept)

Ook dit is een zeer betrouwbaar antisepticum dat geschikt is voor huid en wonden en bovendien zeer pijnloos in gebruik is. Het mag echter nooit zonder drainage in diepere wondholten terechtkomen, omdat het weefselnecrose kan veroorzaken als het daar lang blijft zitten. Het is essentieel om er zeker van te zijn dat het preparaat in kwestie is toegelaten voor dieren, aangezien in sommige gevallen onverenigbaarheid is waargenomen.

Polyhexaniden (bijv. Cutamed, Equihexan, Prontovet)

Dit veelgebruikte ingrediënt in wondspoeloplossingen voor dieren wordt beschouwd als zeer goed verdragen en geschikt voor langdurig gebruik, zelfs in gevoelige gebieden. Het is een van de wondantiseptica van eerste keuze in de humane sector omdat het een breed antimicrobieel effect heeft met een hoge verdraagbaarheid.

Natriumhypochloriet, hypochlorigzuur (bijvoorbeeld Saltisept of Vetericyn.VF)

Deze middelen mogen niet gelijktijdig in combinatie met andere producten worden gebruikt. Er zijn zeer verschillende doseringen en formuleringen op de markt, de gebruiksaanwijzing van de fabrikant moet altijd in acht worden genomen. Over het algemeen is het een goed verdragen product voor uitwendige antiseptische reiniging van de huid, wonden en diepere verwondingen.

Natuurlijke alternatieven

Er zijn ook natuurlijke alternatieven, waarvan sommige geschikt zijn als een volgende antiseptische wondbehandeling.

Manuka Honing

Manuka honing (het is belangrijk om uit te kijken naar medicinale Manuka honing) bevat het antibacteriële methylglyoxal en kan op natuurlijke wijze geweldige resultaten bereiken op ontstoken wonden. Het effect is al in veel onderzoeken bewezen.

Propolis

Propolis heeft ook een sterk antibacterieel effect en kan gebruikt worden op oppervlakkige wonden. Het wordt ook vaak gebruikt als spoelmiddel bij tandvleesontsteking. Het is erg belangrijk om bewust te zijn van het allergische potentieel. Als allergische reacties op insectenbeten al bekend zijn, moeten bijenproducten uit voorzorg niet worden gebruikt.

Colloïdaal zilver

De zilverionen in de producten zijn cruciaal voor het antimicrobiële effect. Ze grijpen in op het bacteriële metabolisme. Om effectief te zijn, moeten de zilverionen voldoende geconcentreerd zijn. Dit hangt dus af van de kwaliteit van het product.

EM-A

Geactiveerde effectieve micro-organismen (Effective Microorganisms, Activated) hebben geen direct dodend effect op ziektekiemen en bacteriën. Maar door zichzelf te verspreiden, remmen ze de groei van ziekteverwekkende kiemen en kunnen ze de fysiologische microflora extern ondersteunen.

Conclusie

Afhankelijk van het type en de ernst van de verwonding of wond moet een grondige reiniging met geschikte maatregelen voor desinfectie worden uitgevoerd om complicaties door ziektekiemen te voorkomen.

Soms is het echter niet nodig om dagenlang door te gaan met desinfecteren; het is altijd belangrijk om te onthouden dat niet alleen ziekteverwekkers worden gedood, maar dat de natuurlijke en gezonde microflora van de huid ook herhaaldelijk wordt verstoord. Als een wond al begint te sluiten, zijn andere middelen vaak geschikt om ontstekingsremmend te werken en de wondgenezing te bevorderen.